1 Τότε προσέρχονται τῷ Ἰησοῦ ἀπὸ Ἱεροσολύμων Φαρισαῖοι καὶ γραμματεῖς λέγοντες· tote proserchontai tō iēsoy apo hierosolymōn pharisaioi kai grammateis legontes·
2 διατί οἱ μαθηταί σου παραβαίνουσιν τὴν παράδοσιν τῶν πρεσβυτέρων; οὐ γὰρ νίπτονται τὰς χεῖρας ὅταν ἄρτον ἐσθίωσιν. diati ohi mathētai soy parabainoysin tēn paradosin tōn presbyterōn ; oy gar niptontai tas cheiras hotan arton esthiōsin.
3 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· διατί καὶ ὑμεῖς παραβαίνετε τὴν ἐντολὴν τοῦ θεοῦ διὰ τὴν παράδοσιν ὑμῶν; ho de apokritheis eipen aytois· diati kai hymeis parabainete tēn entolēn toy theoy dia tēn paradosin hymōn ;
4 ὁ γὰρ θεὸς ἐνετείλατο λέγων· τίμα τὸν πατέρα καὶ τὴν μητέρα, καί ὁ κακολογῶν πατέρα ἢ μητέρα θανάτῳ τελευτάτω· ho gar theos eneteilato legōn· tima ton patera kai tēn mētera, kai ho kakologōn patera ē mētera thanatō teleytatō·
5 ὑμεῖς δὲ λέγετε· ὃς ἂν εἴπῃ τῷ πατρὶ ἢ τῇ μητρί· δῶρον ὃ ἐὰν ἐξ ἐμοῦ ὠφεληθῇς, οὐ μὴ τιμήσει τὸν πατέρα αὐτοῦ ἢ τὴν μητέρα αὐτοῦ. hymeis de legete· hos an eipē tō patri ē tē mētri· dōron ho ean ex emoy ōphelēthēs, oy mē timēsei ton patera aytoy ē tēn mētera aytoy.
6 καὶ ἠκυρώσατε τὸν νόμον τοῦ θεοῦ διὰ τὴν παράδοσιν ὑμῶν. kai ēkyrōsate ton nomon toy theoy dia tēn paradosin hymōn.
7 ὑποκριταί, καλῶς ἐπροφήτευσεν περὶ ὑμῶν Ἡσαΐας λέγων· hypokritai, kalōs eprophēteysen peri hymōn hēsaias legōn·
8 ὁ λαὸς οὗτος τοῖς χείλεσίν με τιμᾷ, ἡ δὲ καρδία αὐτῶν πόρρω ἀπέχει ἀπ’ ἐμοῦ· ho laos ohytos tois cheilesin me tima, hē de kardia aytōn porrō apechei ap’ emoy·
9 μάτην δὲ σέβονταί με, διδάσκοντες διδασκαλίας ἐντάλματα ἀνθρώπων. matēn de sebontai me, didaskontes didaskalias entalmata anthrōpōn.
10 Καὶ προσκαλεσάμενος τὸν ὄχλον εἶπεν αὐτοῖς· ἀκούετε καὶ συνίετε· kai proskalesamenos ton ochlon eipen aytois· akoyete kai syniete·
11 οὐ τὸ εἰσερχόμενον εἰς τὸ στόμα κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον, ἀλλὰ τὸ ἐκπορευόμενον ἐκ τοῦ στόματος, τοῦτο κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον. oy to eiserchomenon eis to stoma koinoi ton anthrōpon, alla to ekporeyomenon ek toy stomatos, toyto koinoi ton anthrōpon.
12 τότε προσελθόντες οἱ μαθηταὶ λέγουσιν αὐτῷ· οἶδας ὅτι οἱ Φαρισαῖοι ἀκούσαντες τὸν λόγον ἐσκανδαλίσθησαν; tote proselthontes ohi mathētai legoysin aytō· oidas hoti ohi pharisaioi akoysantes ton logon eskandalisthēsan ;
13 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν· πᾶσα φυτεία ἣν οὐκ ἐφύτευσεν ὁ πατήρ μου ὁ οὐράνιος ἐκριζωθήσεται. ho de apokritheis eipen· pasa phyteia hēn oyk ephyteysen ho patēr moy ho oyranios ekrizōthēsetai.
14 ἄφετε αὐτούς· ὁδηγοί εἰσιν τυφλοί τυφλῶν· τυφλὸς δὲ τυφλὸν ἐὰν ὁδηγῇ, ἀμφότεροι εἰς βόθυνον πεσοῦνται. aphete aytoys· hodēgoi eisin typhloi typhlōn· typhlos de typhlon ean hodēgē, amphoteroi eis bothynon pesoyntai.
15 ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Πέτρος εἶπεν αὐτῷ· φράσον ἡμῖν τὴν παραβολήν. apokritheis de ho petros eipen aytō· phrason hēmin tēn parabolēn.
16 ὁ δὲ εἶπεν· ἀκμὴν καὶ ὑμεῖς ἀσύνετοί ἐστε; ho de eipen· akmēn kai hymeis asynetoi este ;
17 οὐ νοεῖτε ὅτι πᾶν τὸ εἰσπορευόμενον εἰς τὸ στόμα εἰς τὴν κοιλίαν χωρεῖ καὶ εἰς ἀφεδρῶνα ἐκβάλλεται; oy noeite hoti pan to eisporeyomenon eis to stoma eis tēn koilian chōrei kai eis aphedrōna ekballetai ;
18 τὰ δὲ ἐκπορευόμενα ἐκ τοῦ στόματος ἐκ τῆς καρδίας ἐξέρχεται, κἀκεῖνα κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον. ta de ekporeyomena ek toy stomatos ek tēs kardias exerchetai, kakeina koinoi ton anthrōpon.
19 ἐκ γὰρ τῆς καρδίας ἐξέρχονται διαλογισμοὶ πονηροί, φόνοι, μοιχεῖαι, πορνεῖαι, κλοπαί, ψευδομαρτυρίαι, βλασφημίαι. ek gar tēs kardias exerchontai dialogismoi ponēroi, phonoi, moicheiai, porneiai, klopai, pseydomartyriai, blasphēmiai.
20 ταῦτά ἐστιν τὰ κοινοῦντα τὸν ἄνθρωπον· τὸ δὲ ἀνίπτοις χερσὶν φαγεῖν οὐ κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον. tayta estin ta koinoynta ton anthrōpon· to de aniptois chersin phagein oy koinoi ton anthrōpon.
21 Καὶ ἐξελθὼν ἐκεῖθεν ὁ Ἰησοῦς ἀνεχώρησεν εἰς τὰ μέρη Τύρου καὶ Σιδῶνος. kai exelthōn ekeithen ho iēsoys anechōrēsen eis ta merē tyroy kai sidōnos.
22 καὶ ἰδοὺ γυνὴ Χαναναία ἀπὸ τῶν ὁρίων ἐκείνων ἐξελθοῦσα ἔκραζεν λέγουσα· ἐλέησόν με, κύριε, υἱὸς Δαυείδ· ἡ θυγάτηρ μου κακῶς δαιμονίζεται. kai idoy gynē chananaia apo tōn horiōn ekeinōn exelthoysa ekrazen legoysa· eleēson me, kyrie, yhios dayeid· hē thygatēr moy kakōs daimonizetai.
23 ὁ δὲ οὐκ ἀπεκρίθη αὐτῇ λόγον. καὶ προσελθόντες οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἠρώτουν αὐτὸν λέγοντες· ἀπόλυσον αὐτήν, ὅτι κράζει ὄπισθεν ἡμῶν. ho de oyk apekrithē aytē logon. kai proselthontes ohi mathētai aytoy ērōtoyn ayton legontes· apolyson aytēn, hoti krazei opisthen hēmōn.
24 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν· οὐκ ἀπεστάλην εἰ μὴ εἰς τὰ πρόβατα τὰ ἀπολωλότα οἴκου Ἰσραήλ. ho de apokritheis eipen· oyk apestalēn ei mē eis ta probata ta apolōlota oikoy israēl.
25 ἡ δὲ ἐλθοῦσα προσεκύνει αὐτῷ λέγουσα· κύριε, βοήθει μοι. hē de elthoysa prosekynei aytō legoysa· kyrie, boēthei moi.
26 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν· οὐκ ἔξεστιν λαβεῖν τὸν ἄρτον τῶν τέκνων καὶ βαλεῖν τοῖς κυναρίοις. ho de apokritheis eipen· oyk exestin labein ton arton tōn teknōn kai balein tois kynariois.
27 ἡ δὲ εἶπεν· ναί, κύριε· καὶ γὰρ τὰ κυνάρια ἐσθίει ἀπὸ τῶν ψιχίων τῶν πιπτόντων ἀπὸ τῆς τραπέζης τῶν κυρίων αὐτῶν. hē de eipen· nai, kyrie· kai gar ta kynaria esthiei apo tōn psichiōn tōn piptontōn apo tēs trapezēs tōn kyriōn aytōn.
28 τότε ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῇ· ὦ γύναι, μεγάλη σου ἡ πίστις· γενηθήτω σοι ὡς θέλεις. καὶ ἰάθη ἡ θυγάτηρ αὐτῆς ἀπὸ τῆς ὥρας ἐκείνης. tote apokritheis ho iēsoys eipen aytē· ō gynai, megalē soy hē pistis· genēthētō soi hōs theleis. kai iathē hē thygatēr aytēs apo tēs hōras ekeinēs.
29 Καὶ μεταβὰς ἐκεῖθεν ὁ Ἰησοῦς ἦλθεν παρὰ τὴν θάλασσαν τῆς Γαλιλαίας, καὶ ἀναβὰς εἰς τὸ ὄρος ἐκάθητο ἐκεῖ. kai metabas ekeithen ho iēsoys ēlthen para tēn thalassan tēs galilaias, kai anabas eis to oros ekathēto ekei.
30 καὶ προσῆλθον αὐτῷ ὄχλοι πολλοὶ ἔχοντες μεθ’ ἑαυτῶν χωλούς, τυφλούς, κωφούς, κυλλούς, καὶ ἑτέρους πολλούς, καὶ ἔριψαν αὐτοὺς παρὰ τοὺς πόδας αὐτοῦ· καὶ ἐθεράπευσεν αὐτούς, kai prosēlthon aytō ochloi polloi echontes meth’ heaytōn chōloys, typhloys, kōphoys, kylloys, kai heteroys polloys, kai eripsan aytoys para toys podas aytoy· kai etherapeysen aytoys,
31 ὥστε τὸν ὄχλον θαυμάσαι βλέποντας κωφοὺς λαλοῦντας, κυλλοὺς ὑγιεῖς, καὶ χωλοὺς περιπατοῦντας καὶ τυφλοὺς βλέποντας· καὶ ἐδόξασαν τὸν θεὸν Ἰσραήλ. hōste ton ochlon thaymasai blepontas kōphoys laloyntas, kylloys hygieis, kai chōloys peripatoyntas kai typhloys blepontas· kai edoxasan ton theon israēl.
32 Ὁ δὲ Ἰησοῦς προσκαλεσάμενος τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ εἶπεν· σπλαγχνίζομαι ἐπὶ τὸν ὄχλον, ὅτι ἤδη ἡμέραι τρεῖς προσμένουσίν μοι καὶ οὐκ ἔχουσιν τί φάγωσιν· καὶ ἀπολῦσαι αὐτοὺς νήστεις οὐ θέλω, μήποτε ἐκλυθῶσιν ἐν τῇ ὁδῷ. ho de iēsoys proskalesamenos toys mathētas aytoy eipen· splagchnizomai epi ton ochlon, hoti ēdē hēmerai treis prosmenoysin moi kai oyk echoysin ti phagōsin· kai apolysai aytoys nēsteis oy thelō, mēpote eklythōsin en tē hodō.
33 καὶ λέγουσιν αὐτῷ οἱ μαθηταί· πόθεν ἡμῖν ἐν ἐρημίᾳ ἄρτοι τοσοῦτοι ὥστε χορτάσαι ὄχλον τοσοῦτον; kai legoysin aytō ohi mathētai· pothen hēmin en erēmia artoi tosoytoi hōste chortasai ochlon tosoyton ;
34 καὶ λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, πόσους ἄρτους ἔχετε; οἱ δὲ εἶπον· ἑπτά, καὶ ὀλίγα ἰχθύδια. kai legei aytois ho iēsoys, posoys artoys echete ; ohi de eipon· hepta, kai oliga ichthydia.
35 καὶ παραγγείλας τῷ ὄχλῳ ἀναπεσεῖν ἐπὶ τὴν γῆν kai paraggeilas tō ochlō anapesein epi tēn gēn
36 ἔλαβεν τοὺς ἑπτὰ ἄρτους καὶ τοὺς ἰχθύας καὶ εὐχαριστήσας ἔκλασεν καὶ ἐδίδου τοῖς μαθηταῖς, οἱ δὲ μαθηταὶ τοῖς ὄχλοις. elaben toys hepta artoys kai toys ichthyas kai eycharistēsas eklasen kai edidoy tois mathētais, ohi de mathētai tois ochlois.
37 καὶ ἔφαγον πάντες καὶ ἐχορτάσθησαν, καὶ τὸ περισσεῦον τῶν κλασμάτων ἦραν, ἑπτὰ σπυρίδας πλήρεις. kai ephagon pantes kai echortasthēsan, kai to perisseyon tōn klasmatōn ēran, hepta spyridas plēreis.
38 οἱ δὲ ἐσθίοντες ἦσαν τετρακισχίλιοι ἄνδρες χωρὶς παιδίων καὶ γυναικῶν. ohi de esthiontes ēsan tetrakischilioi andres chōris paidiōn kai gynaikōn.
39 καὶ ἀπολύσας τοὺς ὄχλους ἐνέβη εἰς τὸ πλοῖον, καὶ ἦλθεν εἰς τὰ ὅρια Μαγαδάν. kai apolysas toys ochloys enebē eis to ploion, kai ēlthen eis ta horia magadan.