1 Ἐν οἷς ἐπισυναχθεισῶν τῶν μυριάδων τοῦ ὄχλου, ὥστε καταπατεῖν ἀλλήλους, ἤρξατο λέγειν πρὸς τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ πρῶτον· προσέχετε ἑαυτοῖς ἀπὸ τῆς ζύμης τῶν Φαρισαίων, ἥτις ἐστὶν ὑπόκρισις. en ohis episynachtheisōn tōn myriadōn toy ochloy, hōste katapatein allēloys, ērxato legein pros toys mathētas aytoy prōton· prosechete heaytois apo tēs zymēs tōn pharisaiōn, hētis estin hypokrisis.
2 οὐδὲν δὲ συγκεκαλυμμένον ἐστὶν ὃ οὐκ ἀποκαλυφθήσεται, καὶ κρυπτὸν ὃ οὐ γνωσθήσεται. oyden de sygkekalymmenon estin ho oyk apokalyphthēsetai, kai krypton ho oy gnōsthēsetai.
3 ἀνθ’ ὧν ὅσα ἐν τῇ σκοτίᾳ εἴπατε, ἐν τῷ φωτὶ ἀκουσθήσεται, καὶ ὃ πρὸς τὸ οὖς ἐλαλήσατε ἐν τοῖς ταμείοις, κηρυχθήσεται ἐπὶ τῶν δωμάτων. anth’ hōn hosa en tē skotia eipate, en tō phōti akoysthēsetai, kai ho pros to oys elalēsate en tois tameiois, kērychthēsetai epi tōn dōmatōn.
4 Λέγω δὲ ὑμῖν τοῖς φίλοις μου, μὴ φοβηθῆτε ἀπὸ τῶν ἀποκτεννόντων τὸ σῶμα καὶ μετὰ ταῦτα μὴ ἐχόντων περισσότερόν τι ποιῆσαι. legō de hymin tois philois moy, mē phobēthēte apo tōn apoktennontōn to sōma kai meta tayta mē echontōn perissoteron ti poiēsai.
5 ὑποδειξω δὲ ὑμῖν τίνα φοβηθῆτε· φοβήθητε τὸν μετὰ τὸ ἀποκτεῖναι ἔχοντα ἐξουσίαν ἐμβαλεῖν εἰς τὴν γέενναν. ναί λέγω ὑμῖν, τοῦτον φοβήθητε. hypodeixō de hymin tina phobēthēte· phobēthēte ton meta to apokteinai echonta exoysian embalein eis tēn geennan. nai legō hymin, toyton phobēthēte.
6 οὐχὶ πέντε στρουθία πωλοῦνται ἀσσαρίων δύο; καὶ ἓν ἐξ αὐτῶν οὐκ ἔστιν ἐπιλελησμένον ἐνώπιον τοῦ θεοῦ. oychi pente stroythia pōloyntai assariōn dyo ; kai hen ex aytōn oyk estin epilelēsmenon enōpion toy theoy.
7 ἀλλὰ καὶ αἱ τρίχες τῆς κεφαλῆς ὑμῶν πᾶσαι ἠρίθμηνται. μὴ φοβεῖσθε· πολλῶν στρουθίων διαφέρετε. alla kai ahi triches tēs kephalēs hymōn pasai ērithmēntai. mē phobeisthe· pollōn stroythiōn diapherete.
8 λέγω δὲ ὑμῖν, πᾶς ὃς ἂν ὁμολογήσῃ ἐν ἐμοὶ ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ὁμολογήσει ἐν αὐτῷ ἔμπροσθεν τῶν ἀγγέλων τοῦ θεοῦ· legō de hymin, pas hos an homologēsē en emoi emprosthen tōn anthrōpōn, kai ho yhios toy anthrōpoy homologēsei en aytō emprosthen tōn aggelōn toy theoy·
9 ὁ δὲ ἀρνησάμενός με ἐνώπιον τῶν ἀνθρώπων ἀπαρνηθήσεται ἐνώπιον τῶν ἀγγέλων τοῦ θεοῦ. ho de arnēsamenos me enōpion tōn anthrōpōn aparnēthēsetai enōpion tōn aggelōn toy theoy.
10 καὶ πᾶς ὃς ἐρεῖ λόγον εἰς τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, ἀφεθήσεται αὐτῷ· τῷ δὲ εἰς τὸ ἅγιον πνεῦμα βλασφημήσαντι οὐκ ἀφεθήσεται. kai pas hos erei logon eis ton yhion toy anthrōpoy, aphethēsetai aytō· tō de eis to hagion pneyma blasphēmēsanti oyk aphethēsetai.
11 ὅταν δὲ εἰσφέρωσιν ὑμᾶς ἐπὶ τὰς συναγωγὰς καὶ τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς ἐξουσίας, μὴ μεριμνήσητε πῶς ἢ τί ἀπολογήσησθε ἢ τί εἴπητε· hotan de eispherōsin hymas epi tas synagōgas kai tas archas kai tas exoysias, mē merimnēsēte pōs ē ti apologēsēsthe ē ti eipēte·
12 τὸ γὰρ ἅγιον πνεῦμα διδάξει ὑμᾶς ἐν αὐτῇ τῇ ὥρᾳ ἃ δεῖ εἰπεῖν. to gar hagion pneyma didaxei hymas en aytē tē hōra ha dei eipein.
13 Εἶπεν δέ τις ἐκ τοῦ ὄχλου αὐτῷ· διδάσκαλε, εἰπὲ τῷ ἀδελφῷ μου μερίσασθαι μετ’ ἐμοῦ τὴν κληρονομίαν. eipen de tis ek toy ochloy aytō· didaskale, eipe tō adelphō moy merisasthai met’ emoy tēn klēronomian.
14 ὁ δὲ εἶπεν αὐτῷ· ἄνθρωπε, τίς με κατέστησεν κριτὴν ἢ μεριστὴν ἐφ’ ὑμᾶς; ho de eipen aytō· anthrōpe, tis me katestēsen kritēn ē meristēn eph’ hymas ;
15 εἶπεν δὲ πρὸς αὐτούς· ὁρᾶτε καὶ φυλάσσεσθε ἀπὸ πάσης πλεονεξίας, ὅτι οὐκ ἐν τῷ περισσεύειν τινὶ ἡ ζωὴ αὐτοῦ ἐστιν ἐκ τῶν ὑπαρχόντων αὐτῷ. eipen de pros aytoys· horate kai phylassesthe apo pasēs pleonexias, hoti oyk en tō perisseyein tini hē zōē aytoy estin ek tōn hyparchontōn aytō.
16 Εἶπεν δὲ παραβολὴν πρὸς αὐτοὺς λέγων· ἀνθρώπου τινὸς πλουσίου εὐφόρησεν ἡ χώρα. eipen de parabolēn pros aytoys legōn· anthrōpoy tinos ploysioy eyphorēsen hē chōra.
17 καὶ διελογίζετο ἐν ἑαυτῷ λέγων· τί ποιήσω, ὅτι οὐκ ἔχω ποῦ συνάξω τοὺς καρπούς μου; kai dielogizeto en heaytō legōn· ti poiēsō, hoti oyk echō poy synaxō toys karpoys moy ;
18 καὶ εἶπεν· τοῦτο ποιήσω· καθελῶ μου τὰς ἀποθήκας καὶ μείζονας οἰκοδομήσω, καὶ συνάξω ἐκεῖ πάντα τὰ γενήματά μου καὶ τὰ ἀγαθά μου, kai eipen· toyto poiēsō· kathelō moy tas apothēkas kai meizonas oikodomēsō, kai synaxō ekei panta ta genēmata moy kai ta agatha moy,
19 καὶ ἐρῶ τῇ ψυχῇ μου· ψυχή, ἔχεις πολλὰ ἀγαθὰ κείμενα εἰς ἔτη πολλά· ἀναπαύου, φάγε, πίε, εὐφραίνου. kai erō tē psychē moy· psychē, echeis polla agatha keimena eis etē polla· anapayoy, phage, pie, eyphrainoy.
20 εἶπεν δὲ αὐτῷ ὁ θεός· ἄφρων, ταύτῃ τῇ νυκτὶ τὴν ψυχήν σου ἀπαιτοῦσιν ἀπὸ σοῦ· ἃ δὲ ἡτοίμασας, τίνι ἔσται; eipen de aytō ho theos· aphrōn, taytē tē nykti tēn psychēn soy apaitoysin apo soy· ha de hētoimasas, tini estai ;
21 οὕτως ὁ θησαυρίζων αὐτῷ καὶ μὴ εἰς θεὸν πλουτῶν. ohytōs ho thēsayrizōn aytō kai mē eis theon ploytōn.
22 Εἶπεν δὲ πρὸς τοὺς μαθητάς αὐτοῦ· διὰ τοῦτο ὑμῖν λέγω, μὴ μεριμνᾶτε τῇ ψυχῇ τί φάγητε, μηδὲ τῷ σώματι τί ἐνδύσησθε. eipen de pros toys mathētas aytoy· dia toyto hymin legō, mē merimnate tē psychē ti phagēte, mēde tō sōmati ti endysēsthe.
23 ἡ ψυχὴ πλεῖόν ἐστιν τῆς τροφῆς καὶ τὸ σῶμα τοῦ ἐνδύματος. hē psychē pleion estin tēs trophēs kai to sōma toy endymatos.
24 κατανοήσατε τοὺς κόρακας, ὅτι οὔτε σπείρουσιν οὔτε θερίζουσιν, οἷς οὐκ ἔστιν ταμεῖον οὐδὲ ἀποθήκη, καὶ ὁ θεὸς τρέφει αὐτούς· πόσῳ μᾶλλον ὑμεῖς διαφέρετε τῶν πετεινῶν. katanoēsate toys korakas, hoti oyte speiroysin oyte therizoysin, ohis oyk estin tameion oyde apothēkē, kai ho theos trephei aytoys· posō mallon hymeis diapherete tōn peteinōn.
25 τίς δὲ ἐξ ὑμῶν μεριμνῶν δύναται προσθεῖναι ἐπὶ τὴν ἡλικίαν αὐτοῦ πῆχυν; tis de ex hymōn merimnōn dynatai prostheinai epi tēn hēlikian aytoy pēchyn ;
26 εἰ οὖν οὐδὲ ἐλάχιστον δύνασθε, τί περὶ τῶν λοιπῶν μεριμνᾶτε; ei oyn oyde elachiston dynasthe, ti peri tōn loipōn merimnate ;
27 κατανοήσατε τὰ κρίνα, πῶς οὔτε νήθει οὔτε ὑφαίνει· λέγω δὲ ὑμῖν, οὐδὲ Σολομὼν ἐν πάσῃ τῇ δόξῃ αὐτοῦ περιεβάλετο ὡς ἓν τούτων. katanoēsate ta krina, pōs oyte nēthei oyte hyphainei· legō de hymin, oyde solomōn en pasē tē doxē aytoy periebaleto hōs hen toytōn.
28 εἰ δὲ ἐν ἀγρῷ τὸν χόρτον ὄντα σήμερον καὶ αὔριον εἰς κλίβανον βαλλόμενον ὁ θεὸς οὕτως ἀμφιέζει, πόσῳ μᾶλλον ὑμᾶς, ὀλιγόπιστοι. ei de en agrō ton chorton onta sēmeron kai ayrion eis klibanon ballomenon ho theos ohytōs amphiezei, posō mallon hymas, oligopistoi.
29 καὶ ὑμεῖς μὴ ζητεῖτε τί φάγητε καὶ τί πίητε, καὶ μὴ μετεωρίζεσθε· kai hymeis mē zēteite ti phagēte kai ti piēte, kai mē meteōrizesthe·
30 ταῦτα γὰρ πάντα τὰ ἔθνη τοῦ κόσμου ἐπιζητοῦσιν· ὑμῶν δὲ ὁ πατὴρ οἶδεν ὅτι χρῄζετε τούτων. tayta gar panta ta ethnē toy kosmoy epizētoysin· hymōn de ho patēr oiden hoti chrēzete toytōn.
31 πλὴν ζητεῖτε τὴν βασιλείαν αὐτοῦ, καὶ ταῦτα προστεθήσεται ὑμῖν. plēn zēteite tēn basileian aytoy, kai tayta prostethēsetai hymin.
32 Μὴ φοβοῦ, τὸ μικρὸν ποίμνιον· ὅτι εὐδόκησεν ὁ πατὴρ ὑμῶν δοῦναι ὑμῖν τὴν βασιλείαν. mē phoboy, to mikron poimnion· hoti eydokēsen ho patēr hymōn doynai hymin tēn basileian.
33 Πωλήσατε τὰ ὑπάρχοντα ὑμῶν καὶ δότε ἐλεημοσύνην· ποιήσατε ἑαυτοῖς βαλλάντια μὴ παλαιούμενα, θησαυρὸν ἀνέκλειπτον ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ὅπου κλέπτης οὐκ ἐγγίζει οὐδὲ σὴς διαφθείρει. pōlēsate ta hyparchonta hymōn kai dote eleēmosynēn· poiēsate heaytois ballantia mē palaioymena, thēsayron anekleipton en tois oyranois, hopoy kleptēs oyk eggizei oyde sēs diaphtheirei.
34 ὅπου γάρ ἐστιν ὁ θησαυρὸς ὑμῶν, ἐκεῖ καὶ ἡ καρδία ὑμῶν ἔσται. hopoy gar estin ho thēsayros hymōn, ekei kai hē kardia hymōn estai.
35 Ἔστωσαν ὑμῶν αἱ ὀσφύες περιεζωσμέναι καὶ οἱ λύχνοι καιόμενοι· estōsan hymōn ahi osphyes periezōsmenai kai ohi lychnoi kaiomenoi·
36 καὶ ὑμεῖς ὅμοιοι ἀνθρώποις προσδεχομένοις τὸν κύριον ἑαυτῶν, πότε ἀναλύσῃ ἐκ τῶν γάμων, ἵνα ἐλθόντος καὶ κρούσαντος εὐθέως ἀνοίξωσιν αὐτῷ. kai hymeis homoioi anthrōpois prosdechomenois ton kyrion heaytōn, pote analysē ek tōn gamōn, hina elthontos kai kroysantos eytheōs anoixōsin aytō.
37 μακάριοι οἱ δοῦλοι ἐκεῖνοι, οὓς ἐλθὼν ὁ κύριος εὑρήσει γρηγοροῦντας· ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι περιζώσεται καὶ ἀνακλινεῖ αὐτοὺς καὶ παρελθὼν διακονήσει αὐτοῖς. makarioi ohi doyloi ekeinoi, ohys elthōn ho kyrios ehyrēsei grēgoroyntas· amēn legō hymin hoti perizōsetai kai anaklinei aytoys kai parelthōn diakonēsei aytois.
38 κἂν ἐν τῇ δευτέρᾳ, κἂν ἐν τῇ τρίτῃ φυλακῇ ἔλθῃ καὶ εὕρῃ οὕτως, μακάριοί εἰσίν. kan en tē deytera, kan en tē tritē phylakē elthē kai ehyrē ohytōs, makarioi eisin.
39 τοῦτο δὲ γινώσκετε, ὅτι εἰ ᾔδει ὁ οἰκοδεσπότης ποίᾳ ὥρᾳ ὁ κλέπτης ἔρχεται, οὐκ ἂν ἀφῆκεν διορυχθῆναι τὸν οἶκον αὐτοῦ. toyto de ginōskete, hoti ei ēdei ho oikodespotēs poia hōra ho kleptēs erchetai, oyk an aphēken diorychthēnai ton oikon aytoy.
40 καὶ ὑμεῖς γίνεσθε ἕτοιμοι, ὅτι ᾗ ὥρᾳ οὐ δοκεῖτε ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἔρχεται. kai hymeis ginesthe hetoimoi, hoti hē hōra oy dokeite ho yhios toy anthrōpoy erchetai.
41 Εἶπεν δὲ αὐτῷ ὁ Πέτρος· κύριε, πρὸς ἡμᾶς τὴν παραβολὴν ταύτην λέγεις ἢ καὶ πρὸς πάντας; eipen de aytō ho petros· kyrie, pros hēmas tēn parabolēn taytēn legeis ē kai pros pantas ;
42 καὶ εἶπεν ὁ κύριος· τίς ἄρα ἐστὶν ὁ πιστὸς οἰκονόμος ὁ φρόνιμος, ὃν καταστήσει ὁ κύριος ἐπὶ τῆς θεραπείας αὐτοῦ τοῦ διδόναι ἐν καιρῷ τὸ σιτομέτριον; kai eipen ho kyrios· tis ara estin ho pistos oikonomos ho phronimos, hon katastēsei ho kyrios epi tēs therapeias aytoy toy didonai en kairō to sitometrion ;
43 μακάριος ὁ δοῦλος ἐκεῖνος, ὃν ἐλθὼν ὁ κύριος αὐτοῦ εὑρήσει ποιοῦντα οὕτως. makarios ho doylos ekeinos, hon elthōn ho kyrios aytoy ehyrēsei poioynta ohytōs.
44 ἀληθῶς λέγω ὑμῖν ὅτι ἐπὶ πᾶσιν τοῖς ὑπάρχουσιν αὐτοῦ καταστήσει αὐτόν. alēthōs legō hymin hoti epi pasin tois hyparchoysin aytoy katastēsei ayton.
45 ἐὰν δὲ εἴπῃ ὁ δοῦλος ἐκεῖνος ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ· χρονίζει ὁ κύριός μου ἔρχεσθαι, καὶ ἄρξηται τύπτειν τοὺς παῖδας καὶ τὰς παιδίσκας, ἐσθίειν τε καὶ πίνειν καὶ μεθύσκεσθαι· ean de eipē ho doylos ekeinos en tē kardia aytoy· chronizei ho kyrios moy erchesthai, kai arxētai typtein toys paidas kai tas paidiskas, esthiein te kai pinein kai methyskesthai·
46 ἥξει ὁ κύριος τοῦ δούλου ἐκείνου ἐν ἡμέρᾳ ᾗ οὐ προσδοκᾷ καὶ ἐν ὥρᾳ ᾗ οὐ γινώσκει, καὶ διχοτομήσει αὐτόν, καὶ τὸ μέρος αὐτοῦ μετὰ τῶν ἀπίστων θήσει. hēxei ho kyrios toy doyloy ekeinoy en hēmera hē oy prosdoka kai en hōra hē oy ginōskei, kai dichotomēsei ayton, kai to meros aytoy meta tōn apistōn thēsei.
47 ἐκεῖνος δὲ ὁ δοῦλος ὁ γνοὺς τὸ θέλημα τοῦ κυρίου αὐτοῦ καὶ μὴ ἑτοιμάσας ἢ ποιήσας πρὸς τὸ θέλημα αὐτοῦ δαρήσεται πολλάς· ekeinos de ho doylos ho gnoys to thelēma toy kyrioy aytoy kai mē hetoimasas ē poiēsas pros to thelēma aytoy darēsetai pollas·
48 ὁ δὲ μὴ γνούς, ποιήσας δὲ ἄξια πληγῶν, δαρήσεται ὀλίγας. παντὶ δὲ ᾧ ἐδόθη πολύ, πολὺ ζητηθήσεται παρ’ αὐτοῦ, καὶ ᾧ παρέθεντο πολύ, περισσότερον αἰτήσουσιν αὐτόν. ho de mē gnoys, poiēsas de axia plēgōn, darēsetai oligas. panti de hō edothē poly, poly zētēthēsetai par’ aytoy, kai hō parethento poly, perissoteron aitēsoysin ayton.
49 Πῦρ ἦλθον βαλεῖν ἐπὶ τὴν γῆν, καὶ τί θέλω εἰ ἤδη ἀνήφθη. pyr ēlthon balein epi tēn gēn, kai ti thelō ei ēdē anēphthē.
50 βάπτισμα δὲ ἔχω βαπτισθῆναι, καὶ πῶς συνέχομαι ἕως ὅτου τελεσθῇ. baptisma de echō baptisthēnai, kai pōs synechomai heōs hotoy telesthē.
51 δοκεῖτε ὅτι εἰρήνην παρεγενόμην δοῦναι ἐν τῇ γῇ; οὐχί, λέγω ὑμῖν, ἀλλ’ ἢ διαμερισμόν. dokeite hoti eirēnēn paregenomēn doynai en tē gē ; oychi, legō hymin, all’ ē diamerismon.
52 ἔσονται γὰρ ἀπὸ τοῦ νῦν πέντε ἐν ἑνὶ οἴκῳ διαμεμερισμένοι, τρεῖς ἐπὶ δυσὶν καὶ δύο ἐπὶ τρισὶν esontai gar apo toy nyn pente en heni oikō diamemerismenoi, treis epi dysin kai dyo epi trisin
53 διαμερισθήσονται, πατὴρ ἐπὶ υἱῷ καὶ υἱὸς ἐπὶ πατρί, μήτηρ ἐπὶ θυγατέρα καὶ θυγάτηρ ἐπὶ μητέρα, πενθερὰ ἐπὶ τὴν νύμφην καὶ νύμφη ἐπὶ τὴν πενθεράν. diameristhēsontai, patēr epi yhiō kai yhios epi patri, mētēr epi thygatera kai thygatēr epi mētera, penthera epi tēn nymphēn kai nymphē epi tēn pentheran.
54 Ἔλεγεν δὲ καὶ τοῖς ὄχλοις· ὅταν ἴδητε νεφέλην ἀνατέλλουσαν ἐπὶ δυσμῶν, εὐθέως λέγετε ὅτι ὄμβρος ἔρχεται, καὶ γίνεται οὕτως· elegen de kai tois ochlois· hotan idēte nephelēn anatelloysan epi dysmōn, eytheōs legete hoti ombros erchetai, kai ginetai ohytōs·
55 καὶ ὅταν νότον πνέοντα, λέγετε ὅτι καύσων ἔσται, καὶ γίνεται. kai hotan noton pneonta, legete hoti kaysōn estai, kai ginetai.
56 ὑποκριταί, τὸ πρόσωπον τῆς γῆς καὶ τοῦ οὐρανοῦ οἴδατε δοκιμάζειν, τὸν δὲ καιρὸν τοῦτον πῶς οὐ δοκιμάζετε; hypokritai, to prosōpon tēs gēs kai toy oyranoy oidate dokimazein, ton de kairon toyton pōs oy dokimazete ;
57 Τί δὲ καὶ ἀφ’ ἑαυτῶν οὐ κρίνετε τὸ δίκαιον; ti de kai aph’ heaytōn oy krinete to dikaion ;
58 ὡς γὰρ ὑπάγεις μετὰ τοῦ ἀντιδίκου σου ἐπ’ ἄρχοντα, ἐν τῇ ὁδῷ δὸς ἐργασίαν ἀπηλλάχθαι ἀπ’ αὐτοῦ, μήποτε κατασύρῃ σε πρὸς τὸν κριτήν, καὶ ὁ κριτής σε παραδώσει τῷ πράκτορι, καὶ ὁ πράκτωρ σε βαλεῖ εἰς φυλακήν. hōs gar hypageis meta toy antidikoy soy ep’ archonta, en tē hodō dos ergasian apēllachthai ap’ aytoy, mēpote katasyrē se pros ton kritēn, kai ho kritēs se paradōsei tō praktori, kai ho praktōr se balei eis phylakēn.
59 λέγω σοι, οὐ μὴ ἐξέλθῃς ἐκεῖθεν ἕως καὶ τὸ ἔσχατον λεπτὸν ἀποδῷς. legō soi, oy mē exelthēs ekeithen heōs kai to eschaton lepton apodōs.