Jean 6

¹ Μετὰ ταῦτα ἀπῆλθεν ὁ Ἰησοῦς πέραν τῆς θαλάσσης τῆς Γαλιλαίας τῆς Τιβεριάδος· meta tayta apēlthen ho iēsoys peran tēs thalassēs tēs galilaias tēs tiberiados·

² ἠκολούθει δὲ αὐτῷ ὄχλος πολύς, ὅτι ἑώρων τὰ σημεῖα ἃ ἐποίει ἐπὶ τῶν ἀσθενούντων. ēkoloythei de aytō ochlos polys, hoti heōrōn ta sēmeia ha epoiei epi tōn asthenoyntōn.

³ ἀνῆλθεν δὲ εἰς τὸ ὄρος Ἰησοῦς, καὶ ἐκεῖ ἐκαθέζετο μετὰ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ. anēlthen de eis to oros iēsoys, kai ekei ekathezeto meta tōn mathētōn aytoy.

⁴ ἦν δὲ ἐγγὺς τὸ πάσχα, ἡ ἑορτὴ τῶν Ἰουδαίων. ēn de eggys to pascha, hē heortē tōn ioydaiōn.

⁵ ἐπάρας οὖν τοὺς ὀφθαλμοὺς ὁ Ἰησοῦς καὶ θεασάμενος ὅτι πολὺς ὄχλος ἔρχεται πρὸς αὐτὸν λέγει πρὸς Φίλιππον· πόθεν ἀγοράσωμεν ἄρτους ἵνα φάγωσιν οὗτοι; eparas oyn toys ophthalmoys ho iēsoys kai theasamenos hoti polys ochlos erchetai pros ayton legei pros philippon· pothen agorasōmen artoys hina phagōsin ohytoi ;

⁶ τοῦτο δὲ ἔλεγεν πειράζων αὐτόν· αὐτὸς γὰρ ᾔδει τί ἔμελλεν ποιεῖν. toyto de elegen peirazōn ayton· aytos gar ēdei ti emellen poiein.

⁷ ἀποκρίνεται αὐτῷ ὁ Φίλιππος, διακοσίων δηναρίων ἄρτοι οὐκ ἀρκοῦσιν αὐτοῖς, ἵνα ἕκαστος βραχύ τι λάβῃ. apokrinetai aytō ho philippos, diakosiōn dēnariōn artoi oyk arkoysin aytois, hina hekastos brachy ti labē.

⁸ λέγει αὐτῷ εἷς ἐκ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ, Ἀνδρέας ὁ ἀδελφὸς Σίμωνος Πέτρου· legei aytō ehis ek tōn mathētōn aytoy, andreas ho adelphos simōnos petroy·

⁹ ἔστιν παιδάριον ὧδε ὃς ἔχει πέντε ἄρτους κριθίνους καὶ δύο ὀψάρια· ἀλλὰ ταῦτα τί ἐστιν εἰς τοσούτους; estin paidarion hōde hos echei pente artoys krithinoys kai dyo opsaria· alla tayta ti estin eis tosoytoys ;

¹⁰ εἶπεν ὁ Ἰησοῦς· ποιήσατε τοὺς ἀνθρώπους ἀναπεσεῖν. ἦν δὲ χόρτος πολὺς ἐν τῷ τόπῳ. ἀνέπεσαν οὖν οἱ ἄνδρες τὸν ἀριθμὸν ὡς πεντακισχίλιοι. eipen ho iēsoys· poiēsate toys anthrōpoys anapesein. ēn de chortos polys en tō topō. anepesan oyn ohi andres ton arithmon hōs pentakischilioi.

¹¹ ἔλαβεν οὖν τοὺς ἄρτους ὁ Ἰησοῦς καὶ εὐχαρίστησεν καὶ ἔδωκεν τοῖς ἀνακειμένοις, ὁμοίως καὶ ἐκ τῶν ὀψαρίων ὅσον ἤθελον. elaben oyn toys artoys ho iēsoys kai eycharistēsen kai edōken tois anakeimenois, homoiōs kai ek tōn opsariōn hoson ēthelon.

¹² ὡς δὲ ἐνεπλήσθησαν, λέγει τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ· συναγάγετε τὰ περισσεύσαντα κλάσματα, ἵνα μή τι ἀπόληται. hōs de eneplēsthēsan, legei tois mathētais aytoy· synagagete ta perisseysanta klasmata, hina mē ti apolētai.

¹³ συνήγαγον οὖν, καὶ ἐγέμισαν δώδεκα κοφίνους κλασμάτων ἐκ τῶν πέντε ἄρτων τῶν κριθίνων, ἃ ἐπερίσσευσαν τοῖς βεβρωκόσιν. synēgagon oyn, kai egemisan dōdeka kophinoys klasmatōn ek tōn pente artōn tōn krithinōn, ha eperisseysan tois bebrōkosin.

¹⁴ Οἱ οὖν ἄνθρωποι ἰδόντες ὃ ἐποίησεν σημεῖον ἔλεγον ὅτι οὗτός ἐστιν ἀληθῶς ὁ προφήτης ὁ εἰς τὸν κόσμον ἐρχόμενος. ohi oyn anthrōpoi idontes ho epoiēsen sēmeion elegon hoti ohytos estin alēthōs ho prophētēs ho eis ton kosmon erchomenos.

¹⁵ Ἰησοῦς οὖν γνοὺς ὅτι μέλλουσιν ἔρχεσθαι καὶ ἁρπάζειν αὐτὸν ἵνα ποιήσωσιν βασιλέα, φεύγει πάλιν εἰς τὸ ὄρος αὐτὸς μόνος. iēsoys oyn gnoys hoti melloysin erchesthai kai harpazein ayton hina poiēsōsin basilea, pheygei palin eis to oros aytos monos.

¹⁶ Ὡς δὲ ὀψία ἐγένετο, κατέβησαν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἐπὶ τὴν θάλασσαν, hōs de opsia egeneto, katebēsan ohi mathētai aytoy epi tēn thalassan,

¹⁷ καὶ ἐμβάντες εἰς πλοῖον ἤρχοντο πέραν τῆς θαλάσσης εἰς Καφαρναούμ. κατέλαβεν δὲ αὐτοὺς ἡ σκοτία καὶ οὔπω ἐληλύθει Ἰησοῦς πρὸς αὐτοὺς, kai embantes eis ploion ērchonto peran tēs thalassēs eis kapharnaoym. katelaben de aytoys hē skotia kai oypō elēlythei iēsoys pros aytoys,

¹⁸ ἥ τε θάλασσα ἀνέμου μεγάλου πνέοντος διεγείρετο. hē te thalassa anemoy megaloy pneontos diegeireto.

¹⁹ ἐληλακότες οὖν ὡς στάδια εἴκοσι πέντε ἢ τριάκοντα θεωροῦσιν τὸν Ἰησοῦν περιπατοῦντα ἐπὶ τῆς θαλάσσης καὶ ἐγγὺς τοῦ πλοίου γινόμενον, καὶ ἐφοβήθησαν. elēlakotes oyn hōs stadia eikosi pente ē triakonta theōroysin ton iēsoyn peripatoynta epi tēs thalassēs kai eggys toy ploioy ginomenon, kai ephobēthēsan.

²⁰ ὁ δὲ λέγει αὐτοῖς· ἐγώ εἰμι, μὴ φοβεῖσθε. ho de legei aytois· egō eimi, mē phobeisthe.

²¹ ἤθελον οὖν λαβεῖν αὐτὸν εἰς τὸ πλοῖον, καὶ εὐθέως ἐγένετο τὸ πλοῖον ἐπὶ τὴν γῆν εἰς ἣν ὑπῆγον. ēthelon oyn labein ayton eis to ploion, kai eytheōs egeneto to ploion epi tēn gēn eis hēn hypēgon.

²² Τῇ ἐπαύριον ὁ ὄχλος ὁ ἑστηκὼς πέραν τῆς θαλάσσης εἶδον ὅτι πλοιάριον ἄλλο οὐκ ἦν ἐκεῖ εἰ μὴ ἕν, καὶ ὅτι οὐ συνεισῆλθεν τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ ὁ Ἰησοῦς εἰς τὸ πλοῖον ἀλλὰ μόνοι οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἀπῆλθον· tē epayrion ho ochlos ho hestēkōs peran tēs thalassēs eidon hoti ploiarion allo oyk ēn ekei ei mē hen, kai hoti oy syneisēlthen tois mathētais aytoy ho iēsoys eis to ploion alla monoi ohi mathētai aytoy apēlthon·

²³ ἄλλα ἦλθεν πλοιάρια ἐκ Τιβεριάδος ἐγγὺς τοῦ τόπου ὅπου ἔφαγον τὸν ἄρτον εὐχαριστήταντος τοῦ κυρίου. alla ēlthen ploiaria ek tiberiados eggys toy topoy hopoy ephagon ton arton eycharistētantos toy kyrioy.

²⁴ ὅτε οὖν εἶδεν ὁ ὄχλος ὅτι Ἰησοῦς οὐκ ἔστιν ἐκεῖ οὐδὲ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ, ἐνέβησαν αὐτοὶ εἰς τὰ πλοιάρια καὶ ἦλθον εἰς Καφαρναοὺμ ζητοῦντες τὸν Ἰησοῦν. hote oyn eiden ho ochlos hoti iēsoys oyk estin ekei oyde ohi mathētai aytoy, enebēsan aytoi eis ta ploiaria kai ēlthon eis kapharnaoym zētoyntes ton iēsoyn.

²⁵ καὶ εὑρόντες αὐτὸν πέραν τῆς θαλάσσης εἶπον αὐτῷ· ῥαββεί, πότε ὧδε γέγονας; kai ehyrontes ayton peran tēs thalassēs eipon aytō· hrabbei, pote hōde gegonas ;

²⁶ ἀπεκρίθη αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς καὶ εἶπεν· ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ζητεῖτέ με οὐχ ὅτι εἴδετε σημεῖα, ἀλλ’ ὅτι ἐφάγετε ἐκ τῶν ἄρτων καὶ ἐχορτάσθητε. apekrithē aytois ho iēsoys kai eipen· amēn amēn legō hymin, zēteite me oych hoti eidete sēmeia, all’ hoti ephagete ek tōn artōn kai echortasthēte.

²⁷ ἐργάζεσθε μὴ τὴν βρῶσιν τὴν ἀπολλυμένην, ἀλλὰ τὴν βρῶσιν τὴν μένουσαν εἰς ζωὴν αἰώνιον, ἣν ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου δίδωσιν ὑμῖν· τοῦτον γὰρ ὁ πατὴρ ἐσφράγισεν, ὁ θεός. ergazesthe mē tēn brōsin tēn apollymenēn, alla tēn brōsin tēn menoysan eis zōēn aiōnion, hēn ho yhios toy anthrōpoy didōsin hymin· toyton gar ho patēr esphragisen, ho theos.

²⁸ εἶπον οὖν πρὸς αὐτόν· τί ποιῶμεν ἵνα ἐργαζώμεθα τὰ ἔργα τοῦ θεοῦ; eipon oyn pros ayton· ti poiōmen hina ergazōmetha ta erga toy theoy ;

²⁹ ἀπεκρίθη Ἰησοῦς καὶ εἶπεν αὐτοῖς· τοῦτό ἐστιν τὸ ἔργον τοῦ θεοῦ, ἵνα πιστεύητε εἰς ὃν ἀπέστειλεν ἐκεῖνος. apekrithē iēsoys kai eipen aytois· toyto estin to ergon toy theoy, hina pisteyēte eis hon apesteilen ekeinos.

³⁰ εἶπον οὖν αὐτῷ· τί οὖν ποιεῖς σὺ σημεῖον, ἵνα ἴδωμεν καὶ πιστεύσωμέν σοι; τί ἐργάζῃ; eipon oyn aytō· ti oyn poieis sy sēmeion, hina idōmen kai pisteysōmen soi ; ti ergazē ;

³¹ οἱ πατέρες ἡμῶν τὸ μάννα ἔφαγον ἐν τῇ ἐρήμῳ, καθώς ἐστιν γεγραμμένον· ἄρτον ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἔδωκεν αὐτοῖς φαγεῖν. ohi pateres hēmōn to manna ephagon en tē erēmō, kathōs estin gegrammenon· arton ek toy oyranoy edōken aytois phagein.

³² εἶπεν οὖν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν, οὐ Μωϋσῆς δέδωκεν ὑμῖν τὸν ἄρτον ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, ἀλλ’ ὁ πατήρ μου δίδωσιν ὑμῖν τὸν ἄρτον ἐκ τοῦ οὐρανοῦ τὸν ἀληθινόν. eipen oyn aytois ho iēsoys· amēn amēn legō hymin, oy mōysēs dedōken hymin ton arton ek toy oyranoy, all’ ho patēr moy didōsin hymin ton arton ek toy oyranoy ton alēthinon.

³³ ὁ γὰρ ἄρτος τοῦ θεοῦ ἐστιν ὁ καταβαίνων ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καὶ ζωὴν διδοὺς τῷ κόσμῳ. ho gar artos toy theoy estin ho katabainōn ek toy oyranoy kai zōēn didoys tō kosmō.

³⁴ εἶπον οὖν πρὸς αὐτόν· κύριε, πάντοτε δὸς ἡμῖν τὸν ἄρτον τοῦτον. eipon oyn pros ayton· kyrie, pantote dos hēmin ton arton toyton.

³⁵ εἶπεν οὖν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· ἐγώ εἰμι ὁ ἄρτος τῆς ζωῆς· ὁ ἐρχόμενος πρός ἐμὲ οὐ μὴ πεινάσῃ, καὶ ὁ πιστεύων εἰς ἐμὲ οὐ μὴ διψήσει πώποτε. eipen oyn aytois ho iēsoys· egō eimi ho artos tēs zōēs· ho erchomenos pros eme oy mē peinasē, kai ho pisteyōn eis eme oy mē dipsēsei pōpote.

³⁶ ἀλλ’ εἶπον ὑμῖν ὅτι καὶ ἑωράκατέ καὶ οὐ πιστεύετε. all’ eipon hymin hoti kai heōrakate kai oy pisteyete.

³⁷ πᾶν ὃ δίδωσίν μοι ὁ πατὴρ πρὸς ἐμὲ ἥξει, καὶ τὸν ἐρχόμενον πρὸς ἐμὲ οὐ μὴ ἐκβάλω ἔξω, pan ho didōsin moi ho patēr pros eme hēxei, kai ton erchomenon pros eme oy mē ekbalō exō,

³⁸ ὅτι καταβέβηκα ἀπὸ τοῦ οὐρανοῦ οὐχ ἵνα ποιήσω τὸ θέλημα τὸ ἐμὸν ἀλλὰ τὸ θέλημα τοῦ πέμψαντός με· hoti katabebēka apo toy oyranoy oych hina poiēsō to thelēma to emon alla to thelēma toy pempsantos me·

³⁹ τοῦτο δέ ἐστιν τὸ θέλημα τοῦ πέμψαντός με, ἵνα πᾶν ὃ δέδωκέν μοι μὴ ἀπολέσω ἐξ αὐτοῦ, ἀλλὰ ἀναστήσω αὐτὸ ἐν τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ. toyto de estin to thelēma toy pempsantos me, hina pan ho dedōken moi mē apolesō ex aytoy, alla anastēsō ayto en tē eschatē hēmera.

⁴⁰ τοῦτο γάρ ἐστιν τὸ θέλημα τοῦ πατρός μου, ἵνα πᾶς ὁ θεωρῶν τὸν υἱὸν καὶ πιστεύων εἰς αὐτὸν ἔχῃ ζωὴν αἰώνιον καὶ ἀναστήσω αὐτὸν ἐγὼ ἐν τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ. toyto gar estin to thelēma toy patros moy, hina pas ho theōrōn ton yhion kai pisteyōn eis ayton echē zōēn aiōnion kai anastēsō ayton egō en tē eschatē hēmera.

⁴¹ Ἐγόγγυζον οὖν οἱ Ἰουδαῖοι περὶ αὐτοῦ, ὅτι εἶπεν· ἐγώ εἰμι ὁ ἄρτος ὁ καταβὰς ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, egoggyzon oyn ohi ioydaioi peri aytoy, hoti eipen· egō eimi ho artos ho katabas ek toy oyranoy,

⁴² καὶ ἔλεγον· οὐχ οὗτός ἐστιν Ἰησοῦς ὁ υἱὸς Ἰωσήφ, οὗ ἡμεῖς οἴδαμεν τὸν πατέρα καὶ τὴν μητέρα; πῶς νῦν λέγει οὗτος, ὅτι ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβέβηκα; kai elegon· oych ohytos estin iēsoys ho yhios iōsēph, ohy hēmeis oidamen ton patera kai tēn mētera ; pōs nyn legei ohytos, hoti ek toy oyranoy katabebēka ;

⁴³ ἀπεκρίθη Ἰησοῦς καὶ εἶπεν αὐτοῖς· μὴ γογγύζετε μετ’ ἀλλήλων. apekrithē iēsoys kai eipen aytois· mē goggyzete met’ allēlōn.

⁴⁴ οὐδεὶς δύναται ἐλθεῖν πρός με ἐὰν μὴ ὁ πατὴρ ὁ πέμψας με ἑλκύσῃ αὐτόν, κἀγὼ ἀναστήσω αὐτὸν ἐν τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ. oydeis dynatai elthein pros me ean mē ho patēr ho pempsas me helkysē ayton, kagō anastēsō ayton en tē eschatē hēmera.

⁴⁵ ἔστιν γεγραμμένον ἐν τοῖς προφήταις· καὶ ἔσονται πάντες διδακτοὶ θεοῦ· πᾶς ὁ ἀκούσας παρὰ τοῦ πατρὸς καὶ μαθὼν ἔρχεται πρὸς ἐμέ. estin gegrammenon en tois prophētais· kai esontai pantes didaktoi theoy· pas ho akoysas para toy patros kai mathōn erchetai pros eme.

⁴⁶ οὐχ ὅτι τὸν πατέρα ἑώρακέν τις, εἰ μὴ ὁ ὢν παρὰ τοῦ θεοῦ, οὗτος ἑώρακεν τὸν θεόν. oych hoti ton patera heōraken tis, ei mē ho ōn para toy theoy, ohytos heōraken ton theon.

⁴⁷ ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὁ πιστεύων ἔχει ζωὴν αἰώνιον. amēn amēn legō hymin, ho pisteyōn echei zōēn aiōnion.

⁴⁸ ἐγώ εἰμι ὁ ἄρτος τῆς ζωῆς. egō eimi ho artos tēs zōēs.

⁴⁹ οἱ πατέρες ὑμῶν ἔφαγον ἐν τῇ ἐρήμῳ τὸ μάννα καὶ ἀπέθανον· ohi pateres hymōn ephagon en tē erēmō to manna kai apethanon·

⁵⁰ οὗτός ἐστιν ὁ ἄρτος ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβαίνων, ἵνα τις ἐξ αὐτοῦ φάγῃ καὶ μὴ ἀποθάνῃ. ohytos estin ho artos ho ek toy oyranoy katabainōn, hina tis ex aytoy phagē kai mē apothanē.

⁵¹ ἐγώ εἰμι ὁ ἄρτος ὁ ζῶν ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβάς· ἐάν τις φάγῃ ἐκ τοῦ ἐμοῦ ἄρτου, ζήσει εἰς τὸν αἰῶνα· καὶ ὁ ἄρτος δὲ ὃν ἐγὼ δώσω ὑπὲρ τῆς τοῦ κόσμου ζωῆς, ἡ σάρξ μου ἐστίν. egō eimi ho artos ho zōn ho ek toy oyranoy katabas· ean tis phagē ek toy emoy artoy, zēsei eis ton aiōna· kai ho artos de hon egō dōsō hyper tēs toy kosmoy zōēs, hē sarx moy estin.

⁵² Ἐμάχοντο οὖν πρὸς ἀλλήλους οἱ Ἰουδαῖοι λέγοντες· πῶς δύναται ἡμῖν οὗτος δοῦναι τὴν σάρκα φαγεῖν; emachonto oyn pros allēloys ohi ioydaioi legontes· pōs dynatai hēmin ohytos doynai tēn sarka phagein ;

⁵³ εἶπεν οὖν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἐὰν μὴ φάγητε τὴν σάρκα τοῦ υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου καὶ πίητε αὐτοῦ τὸ αἷμα, οὐκ ἔχετε ζωὴν ἐν ἑαυτοῖς. eipen oyn aytois ho iēsoys· amēn amēn legō hymin, ean mē phagēte tēn sarka toy yhioy toy anthrōpoy kai piēte aytoy to ahima, oyk echete zōēn en heaytois.

⁵⁴ ὁ τρώγων μου τὴν σάρκα καὶ πίνων μου τὸ αἷμα ἔχει ζωὴν αἰώνιον, κἀγὼ ἀναστήσω αὐτὸν τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ. ho trōgōn moy tēn sarka kai pinōn moy to ahima echei zōēn aiōnion, kagō anastēsō ayton tē eschatē hēmera.

⁵⁵ ἡ γὰρ σάρξ μου ἀληθής ἐστιν βρῶσις, καὶ τὸ αἷμά μου ἀληθής ἐστιν πόσις. hē gar sarx moy alēthēs estin brōsis, kai to ahima moy alēthēs estin posis.

⁵⁶ ὁ τρώγων μου τὴν σάρκα καὶ πίνων μου τὸ αἷμα ἐν ἐμοὶ μένει κἀγὼ ἐν αὐτῷ. ho trōgōn moy tēn sarka kai pinōn moy to ahima en emoi menei kagō en aytō.

⁵⁷ καθὼς ἀπέστειλέν με ὁ ζῶν πατὴρ κἀγὼ ζῶ διὰ τὸν πατέρα, καὶ ὁ τρώγων με κἀκεῖνος ζήσει δι’ ἐμέ. kathōs apesteilen me ho zōn patēr kagō zō dia ton patera, kai ho trōgōn me kakeinos zēsei di’ eme.

⁵⁸ οὗτός ἐστιν ὁ ἄρτος ὁ ἐξ οὐρανοῦ καταβάς, οὐ καθὼς ἔφαγον οἱ πατέρες καὶ ἀπέθανον· ὁ τρώγων τοῦτον τὸν ἄρτον ζήσει εἰς τὸν αἰῶνα. ohytos estin ho artos ho ex oyranoy katabas, oy kathōs ephagon ohi pateres kai apethanon· ho trōgōn toyton ton arton zēsei eis ton aiōna.

⁵⁹ ταῦτα εἶπεν ἐν συναγωγῇ διδάσκων ἐν Καφαρναούμ. tayta eipen en synagōgē didaskōn en kapharnaoym.

⁶⁰ Πολλοὶ οὖν ἀκούσαντες ἐκ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ εἶπον· σκληρός ἐστιν ὁ λόγος οὗτος· τίς δύναται αὐτοῦ ἀκούειν; polloi oyn akoysantes ek tōn mathētōn aytoy eipon· sklēros estin ho logos ohytos· tis dynatai aytoy akoyein ;

⁶¹ εἰδὼς δὲ ὁ Ἰησοῦς ἐν ἑαυτῷ ὅτι γογγύζουσιν περὶ τούτου οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ εἶπεν αὐτοῖς· τοῦτο ὑμᾶς σκανδαλίζει; eidōs de ho iēsoys en heaytō hoti goggyzoysin peri toytoy ohi mathētai aytoy eipen aytois· toyto hymas skandalizei ;

⁶² ἐὰν οὖν θεωρῆτε τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἀναβαίνοντα ὅπου ἦν τὸ πρότερον; ean oyn theōrēte ton yhion toy anthrōpoy anabainonta hopoy ēn to proteron ;

⁶³ τὸ πνεῦμά ἐστιν τὸ ζῳοποιοῦν, ἡ σὰρξ οὐκ ὠφελεῖ οὐδέν· τὰ ῥήματα ἃ ἐγὼ λελάληκα ὑμῖν πνεῦμά ἐστιν καὶ ζωή ἐστιν. to pneyma estin to zōopoioyn, hē sarx oyk ōphelei oyden· ta hrēmata ha egō lelalēka hymin pneyma estin kai zōē estin.

⁶⁴ ἀλλ’ εἰσὶν ἐξ ὑμῶν τινες οἳ οὐ πιστεύουσιν. ᾔδει γὰρ ἐξ ἀρχῆς ὁ Ἰησοῦς τίνες εἰσὶν οἱ μὴ πιστεύοντες καὶ τίς ἐστιν ὁ παραδώσων αὐτόν. all’ eisin ex hymōn tines ohi oy pisteyoysin. ēdei gar ex archēs ho iēsoys tines eisin ohi mē pisteyontes kai tis estin ho paradōsōn ayton.

⁶⁵ καὶ ἔλεγεν· διὰ τοῦτο εἴρηκα ὑμῖν ὅτι οὐδεὶς δύναται ἐλθεῖν πρός ἐμὲ ἐὰν μὴ ᾖ δεδομένον αὐτῷ ἐκ τοῦ πατρός. kai elegen· dia toyto eirēka hymin hoti oydeis dynatai elthein pros eme ean mē ē dedomenon aytō ek toy patros.

⁶⁶ Ἐκ τούτου οὖν πολλοὶ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ ἀπῆλθον εἰς τὰ ὀπίσω καὶ οὐκέτι μετ’ αὐτοῦ περιεπάτουν. ek toytoy oyn polloi tōn mathētōn aytoy apēlthon eis ta opisō kai oyketi met’ aytoy periepatoyn.

⁶⁷ εἶπεν οὖν ὁ Ἰησοῦς τοῖς δώδεκα· μὴ καὶ ὑμεῖς θέλετε ὑπάγειν; eipen oyn ho iēsoys tois dōdeka· mē kai hymeis thelete hypagein ;

⁶⁸ ἀπεκρίθη αὐτῷ Σίμων Πέτρος· κύριε, πρὸς τίνα ἀπελευσόμεθα; ῥήματα ζωῆς αἰωνίου ἔχεις· apekrithē aytō simōn petros· kyrie, pros tina apeleysometha ; hrēmata zōēs aiōnioy echeis·

⁶⁹ καὶ ἡμεῖς πεπιστεύκαμεν καὶ ἐγνώκαμεν ὅτι σὺ εἶ ὁ ἅγιος τοῦ θεοῦ. kai hēmeis pepisteykamen kai egnōkamen hoti sy ei ho hagios toy theoy.

⁷⁰ ἀπεκρίθη αὐτοῖς· οὐκ ἐγὼ ὑμᾶς τοὺς δώδεκα ἐξελεξάμην; καὶ ἐξ ὑμῶν εἷς διάβολός ἐστιν. apekrithē aytois· oyk egō hymas toys dōdeka exelexamēn ; kai ex hymōn ehis diabolos estin.

⁷¹ ἔλεγεν δὲ τὸν Ἰούδαν Σίμωνος Ἰσκαριώτου· οὗτος γὰρ ἔμελλεν αὐτὸν παραδιδόναι, εἷς ὢν ἐκ τῶν δώδεκα. elegen de ton ioydan simōnos iskariōtoy· ohytos gar emellen ayton paradidonai, ehis ōn ek tōn dōdeka.