1 Ἐγένετο δὲ ἐν σαββάτῳ δευτεροπρώτῳ διαπορεύεσθαι αὐτὸν διὰ σπορίμων, καὶ ἔτιλλον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ τοὺς στάχυας καὶ ἤσθιον ψώχοντες ταῖς χερσίν. egeneto de en sabbatō deyteroprōtō diaporeyesthai ayton dia sporimōn, kai etillon ohi mathētai aytoy toys stachyas kai ēsthion psōchontes tais chersin.
2 τινὲς δὲ τῶν Φαρισαίων εἶπον· τί ποιεῖτε ὃ οὐκ ἔξεστιν ποιεῖν τοῖς σάββασιν; tines de tōn pharisaiōn eipon· ti poieite ho oyk exestin poiein tois sabbasin ;
3 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς πρὸς αὐτοὺς εἶπεν· οὐδὲ τοῦτο ἀνέγνωτε ὃ ἐποίησεν Δαυεὶδ ὁπότε ἐπείνασεν αὐτὸς καὶ οἱ μετ’ αὐτοῦ ὄντες; kai apokritheis ho iēsoys pros aytoys eipen· oyde toyto anegnōte ho epoiēsen dayeid hopote epeinasen aytos kai ohi met’ aytoy ontes ;
4 ὡς εἰσῆλθεν εἰς τὸν οἶκον τοῦ θεοῦ καὶ τοὺς ἄρτους τῆς προθέσεως ἔλαβεν καὶ ἔφαγεν καὶ ἔδωκεν καὶ τοῖς μετ’ αὐτοῦ, οὓς οὐκ ἔξεστιν φαγεῖν εἰ μὴ μόνους τοὺς ἱερεῖς; hōs eisēlthen eis ton oikon toy theoy kai toys artoys tēs protheseōs elaben kai ephagen kai edōken kai tois met’ aytoy, ohys oyk exestin phagein ei mē monoys toys hiereis ;
5 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς ὅτι κύριός ἐστιν ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου καὶ τοῦ σαββάτου. kai elegen aytois hoti kyrios estin ho yhios toy anthrōpoy kai toy sabbatoy.
6 Ἐγένετο δὲ ἐν ἑτέρῳ σαββάτῳ εἰσελθεῖν αὐτὸν εἰς τὴν συναγωγὴν καὶ διδάσκειν. καὶ ἦν ἄνθρωπος ἐκεῖ καὶ ἡ χεὶρ αὐτοῦ ἡ δεξιὰ ἦν ξηρά· egeneto de en heterō sabbatō eiselthein ayton eis tēn synagōgēn kai didaskein. kai ēn anthrōpos ekei kai hē cheir aytoy hē dexia ēn xēra·
7 παρετηροῦντο δὲ οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι εἰ ἐν τῷ σαββάτῳ θεραπεύει, ἵνα εὕρωσιν κατηγορεῖν αὐτοῦ. paretēroynto de ohi grammateis kai ohi pharisaioi ei en tō sabbatō therapeyei, hina ehyrōsin katēgorein aytoy.
8 αὐτὸς δὲ ᾔδει τοὺς διαλογισμοὺς αὐτῶν· εἶπεν δὲ τῷ ἀνδρὶ τῷ ξηρὰν ἔχοντι τὴν χεῖρα· ἔγειρε καὶ στῆθι εἰς τὸ μέσον. καὶ ἀναστὰς ἔστη. aytos de ēdei toys dialogismoys aytōn· eipen de tō andri tō xēran echonti tēn cheira· egeire kai stēthi eis to meson. kai anastas estē.
9 εἶπεν δὲ ὁ Ἰησοῦς πρὸς αὐτούς· ἐπερωτῶ ὑμᾶς, εἰ ἔξεστιν τῷ σαββάτῳ ἀγαθοποιῆσαι ἢ κακοποιῆσαι, ψυχὴν σῶσαι ἢ ἀπολέσαι. eipen de ho iēsoys pros aytoys· eperōtō hymas, ei exestin tō sabbatō agathopoiēsai ē kakopoiēsai, psychēn sōsai ē apolesai.
10 καὶ περιβλεψάμενος πάντας αὐτοὺς εἶπεν αὐτῷ· ἔκτεινον τὴν χεῖρά σου. ὁ δὲ ἐποίησεν, καὶ ἀπεκατεστάθη ἡ χεὶρ αὐτοῦ. kai periblepsamenos pantas aytoys eipen aytō· ekteinon tēn cheira soy. ho de epoiēsen, kai apekatestathē hē cheir aytoy.
11 αὐτοὶ δὲ ἐπλήσθησαν ἀνοίας, καὶ διελάλουν πρὸς ἀλλήλους τί ἂν ποιήσαιεν τῷ Ἰησοῦ. aytoi de eplēsthēsan anoias, kai dielaloyn pros allēloys ti an poiēsaien tō iēsoy.
12 Ἐγένετο δὲ ἐν ταῖς ἡμέραις ταύταις ἐξελθεῖν αὐτὸν εἰς τὸ ὄρος προσεύξασθαι, καὶ ἦν διανυκτερεύων ἐν τῇ προσευχῇ τοῦ θεοῦ. egeneto de en tais hēmerais taytais exelthein ayton eis to oros proseyxasthai, kai ēn dianyktereyōn en tē proseychē toy theoy.
13 καὶ ὅτε ἐγένετο ἡμέρα, προσεφώνησεν τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ, καὶ ἐκλεξάμενος ἀπ’ αὐτῶν δώδεκα, οὓς καὶ ἀποστόλους ὠνόμασεν, kai hote egeneto hēmera, prosephōnēsen toys mathētas aytoy, kai eklexamenos ap’ aytōn dōdeka, ohys kai apostoloys ōnomasen,
14 Σίμωνα, ὃν καὶ ὠνόμασεν Πέτρον, καὶ Ἀνδρέαν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, καὶ Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην καὶ Φίλιππον καὶ Βαρθολομαῖον simōna, hon kai ōnomasen petron, kai andrean ton adelphon aytoy, kai iakōbon kai iōannēn kai philippon kai bartholomaion
15 καὶ Μαθθαῖον καὶ Θωμᾶν, καὶ Ἰάκωβον Ἀλφαίου, καὶ Σίμωνα τὸν καλούμενον ζηλωτήν, kai maththaion kai thōman, kai iakōbon alphaioy, kai simōna ton kaloymenon zēlōtēn,
16 καὶ Ἰούδαν Ἰακώβου καὶ Ἰούδαν Ἰσκαριώθ, ὃς ἐγένετο προδότης. kai ioydan iakōboy kai ioydan iskariōth, hos egeneto prodotēs.
17 καὶ καταβὰς μετ’ αὐτῶν ἔστη ἐπὶ τόπου πεδινοῦ, καὶ ὄχλος πολὺς μαθητῶν αὐτοῦ, καὶ πλῆθος πολὺ τοῦ λαοῦ ἀπὸ πάσης τῆς Ἰουδαίας καὶ Ἱερουσαλὴμ καὶ τῆς παραλίου Τύρου καὶ Σιδῶνος, οἳ ἦλθον ἀκοῦσαι αὐτοῦ καὶ ἰαθῆναι ἀπὸ τῶν νόσων αὐτῶν, kai katabas met’ aytōn estē epi topoy pedinoy, kai ochlos polys mathētōn aytoy, kai plēthos poly toy laoy apo pasēs tēs ioydaias kai hieroysalēm kai tēs paralioy tyroy kai sidōnos, ohi ēlthon akoysai aytoy kai iathēnai apo tōn nosōn aytōn,
18 καὶ οἱ ἐνοχλούμενοι ἀπὸ πνευμάτων ἀκαθάρτων ἐθεραπεύοντο· kai ohi enochloymenoi apo pneymatōn akathartōn etherapeyonto·
19 καὶ πᾶς ὁ ὄχλος ἐζήτουν ἅπτεσθαι αὐτοῦ, ὅτι δύναμις παρ’ αὐτοῦ ἐξήρχετο καὶ ἰᾶτο πάντας. kai pas ho ochlos ezētoyn haptesthai aytoy, hoti dynamis par’ aytoy exērcheto kai iato pantas.
20 Καὶ αὐτὸς ἐπάρας τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ εἰς τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ ἔλεγεν· μακάριοι οἱ πτωχοί, ὅτι ὑμετέρα ἐστὶν ἡ βασιλεία τοῦ θεοῦ. kai aytos eparas toys ophthalmoys aytoy eis toys mathētas aytoy elegen· makarioi ohi ptōchoi, hoti hymetera estin hē basileia toy theoy.
21 μακάριοι οἱ πεινῶντες νῦν, ὅτι χορτασθήσεσθε. μακάριοι οἱ κλαίοντες νῦν, ὅτι γελάσετε. makarioi ohi peinōntes nyn, hoti chortasthēsesthe. makarioi ohi klaiontes nyn, hoti gelasete.
22 μακάριοί ἐστε ὅταν μισήσωσιν ὑμᾶς οἱ ἄνθρωποι, καὶ ὅταν ἀφορίσωσιν ὑμᾶς καὶ ὀνειδίσωσιν καὶ ἐκβάλωσιν τὸ ὄνομα ὑμῶν ὡς πονηρὸν ἕνεκα τοῦ υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου· makarioi este hotan misēsōsin hymas ohi anthrōpoi, kai hotan aphorisōsin hymas kai oneidisōsin kai ekbalōsin to onoma hymōn hōs ponēron heneka toy yhioy toy anthrōpoy·
23 χάρητε ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ καὶ σκιρτήσατε, ἰδοὺ γὰρ ὁ μισθὸς ὑμῶν πολὺς ἐν τῷ οὐρανῷ· κατὰ τὰ αὐτὰ γὰρ ἐποίουν τοῖς προφήταις οἱ πατέρες αὐτῶν. charēte en ekeinē tē hēmera kai skirtēsate, idoy gar ho misthos hymōn polys en tō oyranō· kata ta ayta gar epoioyn tois prophētais ohi pateres aytōn.
24 Πλὴν οὐαὶ ὑμῖν τοῖς πλουσίοις, ὅτι ἀπέχετε τὴν παράκλησιν ὑμῶν. plēn oyai hymin tois ploysiois, hoti apechete tēn paraklēsin hymōn.
25 οὐαὶ ὑμῖν, οἱ ἐμπεπλησμένοι νῦν, ὅτι πεινάσετε. οὐαί, οἱ γελῶντες νῦν, ὅτι πενθήσετε καὶ κλαύσετε. oyai hymin, ohi empeplēsmenoi nyn, hoti peinasete. oyai, ohi gelōntes nyn, hoti penthēsete kai klaysete.
26 οὐαὶ ὅταν καλῶς εἴπωσιν ὑμᾶς πάντες οἱ ἄνθρωποι· κατὰ τὰ αὐτὰ γὰρ ἐποίουν τοῖς ψευδοπροφήταις οἱ πατέρες αὐτῶν. oyai hotan kalōs eipōsin hymas pantes ohi anthrōpoi· kata ta ayta gar epoioyn tois pseydoprophētais ohi pateres aytōn.
27 Ἀλλὰ ὑμῖν λέγω τοῖς ἀκούουσιν, ἀγαπᾶτε τοὺς ἐχθροὺς ὑμῶν, καλῶς ποιεῖτε τοῖς μισοῦσιν ὑμᾶς, alla hymin legō tois akoyoysin, agapate toys echthroys hymōn, kalōs poieite tois misoysin hymas,
28 εὐλογεῖτε τοὺς καταρωμένους ὑμᾶς, προσεύχεσθε περὶ τῶν ἐπηρεαζόντων ὑμᾶς. eylogeite toys katarōmenoys hymas, proseychesthe peri tōn epēreazontōn hymas.
29 τῷ τύπτοντί σε εἰς τὴν σιαγόνα πάρεχε καὶ τὴν ἄλλην, καὶ ἀπὸ τοῦ αἴροντός σου τὸ ἱμάτιον καὶ τὸν χιτῶνα μὴ κωλύσῃς. tō typtonti se eis tēn siagona pareche kai tēn allēn, kai apo toy airontos soy to himation kai ton chitōna mē kōlysēs.
30 παντὶ αἰτοῦντί σε δίδου, καὶ ἀπὸ τοῦ αἴροντος τὰ σὰ μὴ ἀπαίτει. panti aitoynti se didoy, kai apo toy airontos ta sa mē apaitei.
31 καὶ καθὼς θέλετε ἵνα ποιῶσιν ὑμῖν οἱ ἄνθρωποι, καὶ ὑμεῖς ποιεῖτε αὐτοῖς ὁμοίως. kai kathōs thelete hina poiōsin hymin ohi anthrōpoi, kai hymeis poieite aytois homoiōs.
32 καὶ εἰ ἀγαπᾶτε τοὺς ἀγαπῶντας ὑμᾶς, ποία ὑμῖν χάρις ἐστίν; καὶ γὰρ οἱ ἁμαρτωλοὶ τοὺς ἀγαπῶντας αὐτοὺς ἀγαπῶσιν. kai ei agapate toys agapōntas hymas, poia hymin charis estin ; kai gar ohi hamartōloi toys agapōntas aytoys agapōsin.
33 καὶ γὰρ ἐὰν ἀγαθοποιῆτε τοὺς ἀγαθοποιοῦντας ὑμᾶς, ποία ὑμῖν χάρις ἐστὶν; καὶ οἱ ἁμαρτωλοὶ τὸ αὐτὸ ποιοῦσιν. kai gar ean agathopoiēte toys agathopoioyntas hymas, poia hymin charis estin ; kai ohi hamartōloi to ayto poioysin.
34 καὶ ἐὰν δανίσητε παρ’ ὧν ἐλπίζετε λαβεῖν, ποία ὑμῖν χάρις ἐστίν; καὶ ἁμαρτωλοὶ ἁμαρτωλοῖς δανίζουσιν ἵνα ἀπολάβωσιν τὰ ἴσα. kai ean danisēte par’ hōn elpizete labein, poia hymin charis estin ; kai hamartōloi hamartōlois danizoysin hina apolabōsin ta isa.
35 Πλὴν ἀγαπᾶτε τοὺς ἐχθροὺς ὑμῶν καὶ ἀγαθοποιεῖτε καὶ δανίζετε μηδένα ἀπελπίζοντες· καὶ ἔσται ὁ μισθὸς ὑμῶν πολύς, καὶ ἔσεσθε υἱοὶ ὑψίστου, ὅτι αὐτὸς χρηστός ἐστιν ἐπὶ τοὺς ἀχαρίστους καὶ πονηρούς. plēn agapate toys echthroys hymōn kai agathopoieite kai danizete mēdena apelpizontes· kai estai ho misthos hymōn polys, kai esesthe yhioi hypsistoy, hoti aytos chrēstos estin epi toys acharistoys kai ponēroys.
36 γίνεσθε οἰκτίρμονες, καθὼς ὁ πατὴρ ὑμῶν οἰκτίρμων ἐστίν. ginesthe oiktirmones, kathōs ho patēr hymōn oiktirmōn estin.
37 καὶ μὴ κρίνετε, καὶ οὐ μὴ κριθῆτε· καὶ μὴ καταδικάζετε, καὶ οὐ μὴ καταδικασθῆτε. ἀπολύετε, καὶ ἀπολυθήσεσθε· kai mē krinete, kai oy mē krithēte· kai mē katadikazete, kai oy mē katadikasthēte. apolyete, kai apolythēsesthe·
38 δίδοτε, καὶ δοθήσεται ὑμῖν· μέτρον καλὸν πεπιεσμένον σεσαλευμένον ὑπερεκχυννόμενον δώσουσιν εἰς τὸν κόλπον ὑμῶν· ᾧ γὰρ μέτρῳ μετρεῖτε ἀντιμετρηθήσεται ὑμῖν. didote, kai dothēsetai hymin· metron kalon pepiesmenon sesaleymenon hyperekchynnomenon dōsoysin eis ton kolpon hymōn· hō gar metrō metreite antimetrēthēsetai hymin.
39 Εἶπεν δὲ καὶ παραβολὴν αὐτοῖς. μήτι δύναται τυφλὸς τυφλὸν ὁδηγεῖν; οὐχὶ ἀμφότεροι εἰς βόθυνον ἐμπεσοῦνται; eipen de kai parabolēn aytois. mēti dynatai typhlos typhlon hodēgein ; oychi amphoteroi eis bothynon empesoyntai ;
40 οὐκ ἔστιν μαθητὴς ὑπὲρ τὸν διδάσκαλον· κατηρτισμένος δὲ πᾶς ἔσται ὡς ὁ διδάσκαλος αὐτοῦ. oyk estin mathētēs hyper ton didaskalon· katērtismenos de pas estai hōs ho didaskalos aytoy.
41 τί δὲ βλέπεις τὸ κάρφος τὸ ἐν τῷ ὀφθαλμῷ τοῦ ἀδελφοῦ σου, τὴν δὲ δοκὸν τὴν ἐν τῷ ἰδίῳ ὀφθαλμῷ οὐ κατανοεῖς; ti de blepeis to karphos to en tō ophthalmō toy adelphoy soy, tēn de dokon tēn en tō idiō ophthalmō oy katanoeis ;
42 πῶς δύνασαι λέγειν τῷ ἀδελφῷ σου· ἀδελφέ, ἄφες ἐκβάλω τὸ κάρφος τὸ ἐν τῷ ὀφθαλμῷ σου, αὐτὸς τὴν ἐν τῷ ὀφθαλμῷ σοῦ δοκὸν οὐ βλέπων; ὑποκριτά, ἔκβαλε πρῶτον τὴν δοκὸν ἐκ τοῦ ὀφθαλμοῦ σοῦ, καὶ τότε διαβλέψεις τὸ κάρφος τὸ ἐν τῷ ὀφθαλμῷ τοῦ ἀδελφοῦ σου ἐκβαλεῖν. pōs dynasai legein tō adelphō soy· adelphe, aphes ekbalō to karphos to en tō ophthalmō soy, aytos tēn en tō ophthalmō soy dokon oy blepōn ; hypokrita, ekbale prōton tēn dokon ek toy ophthalmoy soy, kai tote diablepseis to karphos to en tō ophthalmō toy adelphoy soy ekbalein.
43 οὐ γάρ ἐστιν δένδρον καλὸν ποιοῦν καρπὸν σαπρόν, οὐδὲ πάλιν δένδρον σαπρὸν ποιοῦν καρπὸν καλόν. oy gar estin dendron kalon poioyn karpon sapron, oyde palin dendron sapron poioyn karpon kalon.
44 ἕκαστον γὰρ δένδρον ἐκ τοῦ ἰδίου καρποῦ γινώσκεται· οὐ γὰρ ἐξ ἀκανθῶν συλλέγουσιν σῦκα, οὐδὲ ἐκ βάτου σταφυλὴν τρυγῶσιν. hekaston gar dendron ek toy idioy karpoy ginōsketai· oy gar ex akanthōn syllegoysin syka, oyde ek batoy staphylēn trygōsin.
45 ὁ ἀγαθὸς ἄνθρωπος ἐκ τοῦ ἀγαθοῦ θησαυροῦ τῆς καρδίας προφέρει τὸ ἀγαθόν, καὶ ὁ πονηρὸς ἐκ τοῦ πονηροῦ προφέρει τὸ πονηρόν· ἐκ γὰρ περισσεύματος καρδίας λαλεῖ τὸ στόμα αὐτοῦ. ho agathos anthrōpos ek toy agathoy thēsayroy tēs kardias propherei to agathon, kai ho ponēros ek toy ponēroy propherei to ponēron· ek gar perisseymatos kardias lalei to stoma aytoy.
46 Τί δέ με καλεῖτε, κύριε κύριε, καὶ οὐ ποιεῖτε ἃ λέγω; ti de me kaleite, kyrie kyrie, kai oy poieite ha legō ;
47 πᾶς ὁ ἐρχόμενος πρός με καὶ ἀκούων μου τῶν λόγων καὶ ποιῶν αὐτούς, ὑποδείξω ὑμῖν τίνι ἐστὶν ὅμοιος· pas ho erchomenos pros me kai akoyōn moy tōn logōn kai poiōn aytoys, hypodeixō hymin tini estin homoios·
48 ὅμοιός ἐστιν ἀνθρώπῳ οἰκοδομοῦντι οἰκίαν, ὃς ἔσκαψεν καὶ ἐβάθυνεν καὶ ἔθηκεν θεμέλιον ἐπὶ τὴν πέτραν· πλημμύρης δὲ γενομένης προσέρηξεν ὁ ποταμὸς τῇ οἰκίᾳ ἐκείνῃ, καὶ οὐκ ἴσχυσεν σαλεῦσαι αὐτὴν διὰ τὸ καλῶς οἰκοδομῆσθαι αὐτήν. homoios estin anthrōpō oikodomoynti oikian, hos eskapsen kai ebathynen kai ethēken themelion epi tēn petran· plēmmyrēs de genomenēs proserēxen ho potamos tē oikia ekeinē, kai oyk ischysen saleysai aytēn dia to kalōs oikodomēsthai aytēn.
49 ὁ δὲ ἀκούσας καὶ μὴ ποιήσας ὅμοιός ἐστιν ἀνθρώπῳ οἰκοδομήσαντι οἰκίαν ἐπὶ τὴν γῆν χωρὶς θεμελίου, ᾗ προσέρηξεν ὁ ποταμός, καὶ εὐθὺς συνέπεσεν, καὶ ἐγένετο τὸ ῥῆγμα τῆς οἰκίας ἐκείνης μέγα. ho de akoysas kai mē poiēsas homoios estin anthrōpō oikodomēsanti oikian epi tēn gēn chōris themelioy, hē proserēxen ho potamos, kai eythys synepesen, kai egeneto to hrēgma tēs oikias ekeinēs mega.